काठमाडौं, फागुन १६ ।
नेपालमा हुन लागेको राष्ट्रिय निर्वाचनअघि चीनको महत्वाकांक्षी Belt and Road Initiative (बीआरआई) परियोजनालाई लिएर बहस फेरि चुलिएको छ।
प्रधानमन्त्री पदका दाबेदार मानिएका राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा)का वरिष्ठ नेता बालेन शाहले आफ्नो ९ बुँदे वाचापत्रमा झापामा प्रस्तावित नेपाल–चीन मैत्री औद्योगिक पार्कलाई समावेश नगरेपछि राजनीतिक र कूटनीतिक वृत्तमा नयाँ तरंग देखिएको हो।
‘ड्रिम प्रोजेक्ट’ बाहिर, चुनावी सन्देश भित्र
झापाको दमक, कमल र गौरादह क्षेत्रमा करिब २२ सय बिघामा प्रस्तावित उक्त औद्योगिक पार्क सन् २०२१ फेब्रुअरीमा तत्कालीन प्रधानमन्त्री तथा एमाले अध्यक्ष केपी शर्मा ओली ले शिलान्यास गरेका थिए। करिब ६४ अर्ब रुपैयाँ बराबरको चिनियाँ लगानी स्वीकृत भइसकेको दाबी गरिँदै आएको यो परियोजना ओलीको ‘ड्रिम प्रोजेक्ट’ का रूपमा परिचित छ।
ओलीले आफ्नो ४१ बुँदे निर्वाचन प्रतिबद्धतापत्रमा परियोजना सम्पन्न गर्ने वाचा दोहोर्‍याएका छन्। तर बालेनले आफ्नो घोषणापत्रमा यसलाई नसमेट्नुले रणनीतिक सन्देश दिएको विश्लेषण हुन थालेको छ।
भारतीय मिडियाको प्रतिक्रिया
भारतीय पत्रिका नवभारत टाइम्स ले बालेनको कदमलाई भारतका लागि ‘खुसीको खबर’ भन्दै उल्लेख गरेको छ। पत्रिकाले ‘चिकेन नेक’ क्षेत्रमा चीनको प्रभाव कमजोर हुन सक्ने संकेतका रूपमा यसलाई व्याख्या गरेको छ।
‘चिकेन नेक’ र भारतको सुरक्षा चासो
उक्त औद्योगिक पार्क भारतको संवेदनशील सिलीगुडी करिडोर (चिकेन नेक) नजिकै अवस्थित छ। यो साँघुरो भूभाग भारतका पूर्वोत्तर राज्यहरूलाई मुख्यभूमिसँग जोड्ने रणनीतिक मार्ग भएकाले त्यहाँ चिनियाँ लगानीलाई भारतले संवेदनशील दृष्टिले हेर्ने गरेको मानिन्छ।
यद्यपि भारत सरकारको तर्फबाट औपचारिक प्रतिक्रिया आएको छैन, केही नेपाली अधिकारीहरूले अनौपचारिक चासो व्यक्त भएको संकेत गरेका छन्।
चुनावी मैदानमा त्रिदेशीय सन्तुलन
झापा–५ को प्रतिस्पर्धा अब केवल स्थानीय विकासको मुद्दामा सीमित देखिँदैन। नेपाल–चीन–भारत सम्बन्ध, वैदेशिक लगानी नीति र रणनीतिक सन्तुलनजस्ता विषयहरू पनि चुनावी बहसको केन्द्रमा पुगेका छन्।
बालेनले औद्योगिक पार्कलाई वाचापत्रमा नसमेटे पनि दमकस्थित १८ तले भ्यू टावरलाई प्रभावकारी रूपमा प्रयोगमा ल्याउने प्रतिबद्धता जनाएका छन्।
यस घटनाक्रमले निर्वाचन केवल राजनीतिक प्रतिस्पर्धा मात्र नभई भूराजनीतिक सन्देशको मैदानसमेत बन्न थालेको संकेत गरेको छ।